Hưởng ứng ngày tim mạch Thế giới 29/9/2025 – “Đừng bỏ lỡ một nhịp đập nào”

Hôm nay, 29/09/2025, nhân Ngày Tim mạch Thế giới, Bệnh viện Nội tiết Trung ương kêu gọi cộng đồng cùng nhìn thẳng vào gánh nặng của các bệnh tim mạch (CVD) — nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và mất mát trên toàn cầu — và hành động để “đừng bỏ lỡ một nhịp đập nào”: mỗi nhịp tim khỏe mạnh là cơ hội thêm cho gia đình, công việc và cuộc sống. Thông điệp năm nay do World Heart Federation phát động khuyến khích mọi người tăng cường phòng ngừa, truy vết và tiếp cận điều trị tim mạch kịp thời.

Tình hình chung — Toàn cầu: Các bệnh tim mạch tiếp tục là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới. Ước tính khoảng 19–20 triệu người đã tử vong do CVD mỗi năm (ví dụ: WHO báo cáo ~19.8 triệu vào 2022). Hơn 80% các ca tử vong do CVD là nhồi máu cơ tim và đột quỵ; tỉ lệ tử vong cao xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Tình hình tại Việt Nam: Ở Việt Nam, bệnh tim mạch là gánh nặng lớn: các báo cáo và phân tích cho thấy khoảng 30–33% tổng số ca tử vong hàng năm ở Việt Nam liên quan đến bệnh tim mạch, tương đương ~200.000 ca tử vong mỗi năm trong những năm gần đây. Đột quỵ và tăng huyết áp là những nguyên nhân hàng đầu trong nhóm này. Đồng thời, tỉ lệ tiền sử tăng huyết áp và các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, béo phì, lối sống ít vận động và hút thuốc vẫn còn phổ biến.

Vì sao số người mắc và tử vong vẫn cao?

• Yếu tố nguy cơ không được kiểm soát: tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc, uống rượu, chế độ ăn nhiều muối/đường/chất béo bão hòa, thừa cân — nhiều người chưa được phát hiện hoặc điều trị đúng mức. Tiếp cận chăm sóc cấp cứu và can thiệp còn hạn chế ở một số vùng, dẫn tới bỏ lỡ cơ hội cứu sống khi xảy ra nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
• Nhận thức cộng đồng thấp: triệu chứng ban đầu có thể kín đáo, nhiều người chủ quan hoặc trì hoãn tới cơ sở y tế.

Khuyến cáo để phòng chống và đẩy lùi bệnh tim mạch tới cộng đồng

• Đo huyết áp thường xuyên (ít nhất 1 lần/năm nếu khỏe mạnh; thường xuyên hơn nếu có nguy cơ hoặc tiền sử). Kiểm soát huyết áp là biện pháp hiệu quả nhất giảm nguy cơ đột quỵ và suy tim.
• Kiểm soát đường huyết và mỡ máu: người có đái tháo đường hoặc rối loạn lipid cần tầm soát và tuân thủ điều trị.
• Dinh dưỡng lành mạnh: giảm muối (<5g muối/ngày khuyến nghị của WHO khi áp dụng rộng), tăng rau quả, giảm thực phẩm chế biến sẵn, hạn chế đường và chất béo bão hòa.
• Hoạt động thể lực đều đặn: tối thiểu 150 phút/tuần hoạt động cường độ vừa (ví dụ: đi bộ nhanh, đạp xe,…) hoặc 75 phút cường độ cao.
• Ngưng hút thuốc và hạn chế rượu; tiếp xúc khói thuốc cũng làm tăng nguy cơ.
• Nhận biết sớm các triệu chứng cấp cứu: đau ngực, khó thở, đau lan vai/cổ/hàm, yếu nửa người, méo mặt, khó nói — gặp ngay cơ sở y tế gần nhất.

Nếu bạn hoặc người thân có yếu tố nguy cơ (tăng huyết áp, đái tháo đường, tiền sử gia đình bệnh tim), hãy liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được tầm soát và tư vấn. Bệnh tim mạch có thể phòng ngừa và điều trị — chúng ta có thể cùng nhau giảm tử vong và bảo đảm mỗi nhịp tim đều có cơ hội đập lâu dài.