Hội chứng chuyển hóa: Cảnh báo nguy cơ tim mạch nếu không phát hiện sớm

Bạn có tăng huyết áp, đường huyết cao, mỡ máu bất thường hoặc vòng bụng lớn? Khi nhiều yếu tố nguy cơ này cùng tồn tại, bạn có thể đang mắc hội chứng chuyển hóa – một tình trạng phổ biến dẫn đến nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và đái tháo đường típ 2 lại tăng lên đáng kể.

Theo các hiệp hội tim mạch và nội tiết lớn trên thế giới, hội chứng chuyển hóa không phải là một bệnh đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều rối loạn chuyển hóa trong cùng một cơ thể. Một người được xác định mắc hội chứng này khi có ít nhất ba trong năm yếu tố sau:

– Vòng bụng tăng (≥ 90 cm ở nam châu Á, ≥ 80 cm ở nữ châu Á)

– Huyết áp từ 130/85 mmHg trở lên hoặc đang điều trị tăng huyết áp

– Đường huyết lúc đói ≥ 100 mg/dL (≥ 5,6 mmol/L)

– Triglyceride ≥ 150 mg/dL (≥ 1,7 mmol/L) hoặc đang điều trị rối loạn mỡ máu

– HDL-cholesterol thấp (≤ 40 mg/dL ở nam, ≤ 50 mg/dL ở nữ).

Trong đó, béo bụng và tình trạng đề kháng insulin được xem là trung tâm của cơ chế bệnh sinh.

Khi nhiều yếu tố nguy cơ xuất hiện cùng lúc, hệ tim mạch phải chịu áp lực kéo dài. Tăng huyết áp làm tổn thương thành mạch, đường huyết cao thúc đẩy viêm và xơ vữa, mỡ máu bất thường hình thành mảng xơ vữa, còn mỡ bụng làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính. Sự cộng hưởng này khiến nguy cơ biến cố tim mạch cao hơn 2–3 lần so với người không mắc hội chứng chuyển hóa.

Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến cố như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Vì vậy, những người có thừa cân, vòng eo lớn, tiền sử tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc gia đình có người mắc đái tháo đường cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Tuy nhiên, hội chứng chuyển hóa hoàn toàn có thể cải thiện nếu can thiệp sớm như:

– Giảm 5–10% trọng lượng cơ thể đã giúp cải thiện huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

– Chế độ ăn giảm muối, hạn chế đường và chất béo bão hòa, tăng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt, kết hợp vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần là nền tảng điều trị quan trọng.

– Trong nhiều trường hợp, người bệnh cần dùng thuốc để kiểm soát huyết áp, mỡ máu hoặc đường huyết theo chỉ định của bác sĩ.

Hội chứng chuyển hóa không nguy hiểm vì triệu chứng rầm rộ, mà nguy hiểm vì tiến triển âm thầm. Chủ động tầm soát và điều chỉnh lối sống ngay từ hôm nay chính là cách bảo vệ trái tim và sức khỏe lâu dài.

Để được tư vấn và đánh giá toàn diện các yếu tố nguy cơ tim mạch – chuyển hóa, người dân nên thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa nội tiết uy tín. Tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, người bệnh được thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cần thiết, đánh giá nguy cơ cá thể hóa và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, giúp kiểm soát hội chứng chuyển hóa hiệu quả và phòng ngừa biến chứng lâu dài.

ThS.BS. Phan Diễm Quỳnh

Khoa Đái tháo đường