I-ốt – Vi chất nhỏ bé, sức mạnh lớn cho sức khỏe tuyến giáp và trí tuệ con người

I-ốt là một vi chất dinh dưỡng thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được, nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc sản xuất hormone tuyến giáp – thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3). Hai hormone này điều hòa hầu hết các hoạt động của cơ thể, từ trao đổi chất, tăng trưởng, phát triển trí tuệ, thần kinh và thể chất, đặc biệt quan trọng đối với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Thiếu i-ốt có thể dẫn đến:

• Bướu cổ, suy giáp (cơ thể mệt mỏi, tăng cân, lạnh, da khô).
• Giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập ở trẻ em.
• Sảy thai, sinh non, thai chết lưu hoặc trẻ sinh ra bị chậm phát triển trí tuệ nếu mẹ thiếu i-ốt khi mang thai.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định: “Bổ sung đủ i-ốt là cách đơn giản và hiệu quả nhất để bảo vệ trí tuệ con người.”

Theo WHO và Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhu cầu i-ốt hằng ngày khác nhau tùy theo lứa tuổi và tình trạng sinh lý. Phụ nữ mang thai và cho con bú là nhóm cần được đặc biệt chú ý, vì nhu cầu i-ốt của họ cao gấp gần 1,5–2 lần người bình thường để đáp ứng cho cả mẹ và thai nhi.

I-ốt có thể được bổ sung qua nhiều nguồn thực phẩm khác nhau. Tuy nhiên, muối i-ốt vẫn là nguồn bổ sung đơn giản, rẻ tiền, đều đặn và hiệu quả nhất.

 Thực phẩm tự nhiên giàu i-ốt

• Các loại hải sản biển: cá biển, tôm, mực, cua, rong biển, hàu, sò.
• Thực phẩm từ sữa: sữa, sữa chua, phô mai.
• Trứng, thịt và ngũ cốc cũng có chứa lượng i-ốt nhất định, đặc biệt khi được nuôi hoặc trồng ở vùng đất có i-ốt.

 Muối và gia vị mặn bổ sung i-ốt

• Muối i-ốt (loại có ghi “được bổ sung i-ốt” trên bao bì).
• Bột canh, hạt nêm, nước mắm có bổ sung i-ốt.
• Lưu ý: Không nên rang, nướng hoặc nấu muối i-ốt ở nhiệt độ cao trong thời gian dài, vì i-ốt có thể bay hơi. Hãy nêm muối i-ốt sau khi món ăn đã gần chín.

Bạn có thể khó nhận biết bằng mắt thường, nhưng nếu thường xuyên gặp các dấu hiệu sau, hãy nghĩ đến nguy cơ thiếu i-ốt:

• Mệt mỏi, uể oải, hay lạnh.
• Da khô, rụng tóc, trí nhớ giảm.
• Xuất hiện bướu cổ nhẹ ở vùng cổ trước.

Người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là phụ nữ mang thai và trẻ em, để được xét nghiệm mức i-ốt niệu hoặc hormone tuyến giáp khi cần thiết.

Hãy chủ động bảo vệ tuyến giáp – bảo vệ trí tuệ thế hệ tương lai. Để phòng ngừa thiếu i-ốt hiệu quả, Bộ Y tế khuyến cáo:

• Sử dụng muối i-ốt hoặc các gia vị mặn có i-ốt trong nấu ăn hằng ngày.
• Chọn các gia vị mặn có bổ sung i-ốt, kiểm tra kỹ thông tin trên nhãn sản phẩm.
• Tăng cường ăn hải sản 1–2 lần/tuần nếu không có chống chỉ định.
• Phụ nữ mang thai và cho con bú cần được tư vấn về bổ sung viên i-ốt hoặc đa vi chất có i-ốt theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Không bỏ qua bữa sáng – vì đây là thời điểm tuyến giáp hoạt động mạnh, cần được cung cấp đủ năng lượng và vi chất.