Người bệnh tuyến giáp cần lưu ý chế độ ăn như thế nào?

Người bệnh mắc suy giáp, cường giáp hoặc viêm tuyến giáp, chức năng này bị rối loạn, ảnh hưởng trực tiếp đến tim mạch, cân nặng và sức khỏe toàn thân. Vì vậy, chế độ ăn phù hợp là yếu tố quan trọng giúp hỗ trợ điều trị, kiểm soát triệu chứng và hạn chế biến chứng.

1. Nguyên tắc dinh dưỡng chung

I-ốt là nguyên liệu cần thiết để tuyến giáp sản xuất hormone T3 và T4. Thiếu i-ốt có thể gây bướu giáp hoặc suy giáp, trong khi thừa i-ốt lại có thể làm nặng thêm bệnh tuyến giáp tự miễn hoặc cường giáp. Vì vậy, người bệnh nên sử dụng muối i-ốt ở mức vừa phải trong bữa ăn hằng ngày và không tự ý dùng viên uống i-ốt hay tảo biển khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bên cạnh đó, người bệnh tuyến giáp cần duy trì chế độ ăn cân đối, đảm bảo đầy đủ các nhóm chất:

• Chất đạm: thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu
• Chất béo tốt: dầu ô liu, cá biển, quả bơ
• Tinh bột lành mạnh: gạo lứt, khoai, yến mạch
• Rau xanh và trái cây tươi để bổ sung vitamin và chất xơ

Một số vi chất cũng đóng vai trò hỗ trợ chức năng tuyến giáp, bao gồm selen (có trong cá biển, tôm, hạt hướng dương), kẽm (thịt bò, hàu), sắt (thịt đỏ, rau lá xanh đậm), vitamin D và canxi (sữa, cá nhỏ ăn cả xương).

2. Chế độ ăn theo từng bệnh lý

Ở người suy giáp, nồng độ hormon giáp giảm khiến chuyển hóa chậm lại, dễ tăng cân, táo bón, mệt mỏi và giảm tập trung. Người bệnh nên tăng cường chất xơ từ rau xanh và ngũ cốc nguyên cám, uống đủ 1,5–2 lít nước mỗi ngày, ăn đủ đạm để duy trì khối cơ và duy trì vận động nhẹ nhàng.

Một lưu ý đặc biệt quan trọng là tuân thủ đúng cách dùng thuốc hormon giáp. Thuốc cần uống đúng liều, đúng thời điểm, thường trước ăn sáng ít nhất 30–60 phút và cách sữa, cà phê, sắt, canxi ít nhất 3–4 giờ để tránh giảm hấp thu thuốc.

Ở người cường giáp, nồng độ hormon giáp tăng cao làm tăng chuyển hóa, gây sụt cân, tim đập nhanh, run tay và mất ngủ. Người bệnh cần ăn đủ năng lượng, có thể chia nhỏ bữa để tránh mệt, đồng thời tăng lượng đạm nhằm hạn chế mất cơ. Do nguy cơ loãng xương cao, việc bổ sung canxi và vitamin D là cần thiết.

Trong giai đoạn cường giáp, nên hạn chế:

• Rong biển, tảo biển và thực phẩm quá giàu i-ốt
• Cà phê, trà đặc, nước tăng lực
• Rượu bia

Viêm tuyến giáp, đặc biệt là viêm giáp tự miễn, là nguyên nhân phổ biến gây suy giáp mạn tính. Người bệnh nên tăng thực phẩm có tính chống viêm như cá béo (cá hồi, cá thu), dầu ô liu, rau xanh và trái cây tươi. Đồng thời, cần hạn chế đường tinh luyện và thực phẩm chế biến sẵn. Việc loại bỏ gluten chỉ nên thực hiện khi có chỉ định y khoa, không nên tự ý áp dụng.

3. Những sai lầm thường gặp

Trong quá trình điều trị, một số sai lầm có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, bao gồm:

• Tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng cải thiện
• Dùng thực phẩm chức năng chứa i-ốt liều cao
• Kiêng khem quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng
• Tin theo các phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng

Chế độ ăn khoa học, kết hợp tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ, sẽ giúp người bệnh tuyến giáp kiểm soát tốt bệnh lý và hạn chế biến chứng lâu dài. Nếu có bất kỳ thay đổi bất thường nào về cân nặng, nhịp tim, mức năng lượng hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh nên trao đổi sớm với bác sĩ để được điều chỉnh kịp thời.

ThS.BS Lê Hoài Nam

Khoa Bệnh lý tuyến giáp