Tăng huyết áp do bệnh lý Nội tiết

Đa số mọi người khi nghe đến “Tăng huyết áp” thường nghĩ ngay đến bệnh của người già hoặc do ăn mặn, béo phì. Nhưng thực tế, có một nhóm bệnh lý đặc biệt gọi là Tăng huyết áp thứ phát do nguyên nhân từ các bệnh lý Nội tiết mà việc điều trị sẽ rất khó khăn.

Thông thường, khoảng 90% người bệnh tăng huyết áp là “vô căn” (nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân cụ thể, thường liên quan đến lối sống và tuổi tác). Tuy nhiên, có khoảng 5-10% trường hợp tăng huyết áp là có nguyên nhân rõ ràng, trong đó bệnh lý nội tiết là một “thủ phạm” giấu mặt rất nguy hiểm.

1. Thế nào là tăng huyết áp do Nội tiết?

Hệ Nội tiết của chúng ta bao gồm các tuyến (như tuyến thượng thận, tuyến giáp, tuyến yên…) có nhiệm vụ tiết ra các hormone để điều khiển mọi hoạt động của cơ thể. Khi các tuyến này bị rối loạn (do u hoặc quá sản), chúng tiết ra quá nhiều hormone làm co mạch máu, giữ muối nước hoặc làm tim đập nhanh. Kết quả là huyết áp vọt lên cao. Đây gọi là tăng huyết áp thứ phát – tức là huyết áp cao chỉ là “ngọn”, còn “gốc” rễ nằm ở các tuyến nội tiết.

2. Khi nào chúng ta nên nghi ngờ “thủ phạm” nội tiết?

Các bác sĩ chúng tôi thường đặc biệt lưu ý đến nhóm này nếu người bệnh có các dấu hiệu sau:

• Trẻ tuổi: Bị tăng huyết áp khi mới dưới 30 tuổi.
• Huyết áp khó kiểm soát: Đã uống 3 loại thuốc huyết áp liều cao mà vẫn không kiểm soát được (tăng huyết áp kháng trị).
• Cơn tăng huyết áp kịch phát: Huyết áp đột ngột tăng rất cao kèm theo đau đầu dữ dội, vã mồ hôi, hồi hộp trống ngực tim đập nhanh.
• Xuất hiện các dấu hiệu bất thường: Người bỗng dưng béo bụng nhưng chân tay teo nhỏ; da mỏng, dễ bầm tím; hoặc thường xuyên bị yếu cơ, chuột rút.
• Xét nghiệm máu bất thường: Tăng huyết áp kèm theo hạ Kali máu thấp mà không rõ lý do.

3. Những bệnh nội tiết thường gặp gây tăng huyết áp

• U vỏ tuyến thượng thận (Hội chứng Conn): Tuyến thượng thận tiết quá nhiều hormone Aldosterone. Hormone này khiến thận giữ lại quá nhiều muối (Natri) và thải ra quá nhiều Kali. Người bệnh thường bị tăng huyết áp kèm theo tình trạng mệt mỏi, yếu cơ do hạ Kali máu.
• U tủy tuyến thượng thận (Pheochromocytoma): Đây là những cơn tăng huyết áp kịch phát. Khối u tiết ra Adrenaline khiến bệnh nhân đột ngột bị nhức đầu dữ dội, vã mồ hôi, tim đập nhanh và huyết áp tăng rất cao. Cơn có thể tự hết nhưng rất nguy hiểm nếu không phát hiện kịp thời.
• Hội chứng Cushing: Do dư thừa hormone Cortisol. Ngoài tăng huyết áp, người bệnh thường có dấu hiệu nhận diện đặc trưng như: mặt tròn như mặt trăng, béo bụng nhưng chân tay teo nhỏ, da mỏng và dễ bầm tím.

Ngoài ra, các bệnh lý như cường giáp, suy giáp hoặc u tuyến yên cũng là những nguyên nhân nội tiết gây có thể làm thay đổi huyết áp của bệnh nhân .

4. Tại sao cần phải phát hiện sớm?

Điểm khác biệt lớn nhất là: Tăng huyết áp thông thường phải dùng thuốc suốt đời. Nhưng với tăng huyết áp do bệnh lý Nội tiết, nếu chúng ta tìm ra đúng khối u hoặc tuyến bị bệnh để can thiệp (phẫu thuật hoặc dùng thuốc đặc trị), huyết áp có thể trở về hoàn toàn bình thường mà không cần dùng thuốc hạ áp lâu dài nữa.

Nếu không điều trị đúng nguyên nhân, huyết áp cao kéo dài sẽ gây những biến chứng về tim, thận và có thể dẫn đến tai biến mạch máu não.

5. Lời khuyên của bác sĩ

Nếu bạn hoặc người thân nằm trong nhóm “nghi ngờ” nêu trên, đừng chỉ đơn thuần uống thuốc hạ áp mỗi ngày. Hãy đến gặp các bác sĩ chuyên khoa Nội tiết và Tim mạch để thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như: định lượng hormone trong máu, nước tiểu hoặc chụp CT/MRI tuyến thượng thận…

Việc phát hiện đúng nguyên nhân không chỉ giúp kiểm soát huyết áp, tránh các biến chứng nguy hiểm mà còn là có thể “chữa khỏi” hoàn toàn căn bệnh này.