Thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ cần làm gì sau khi sinh?

Đái tháo đường trong thai kỳ và đái tháo đường có từ trước khi mang thai là những rối loạn chuyển hóa cần được theo dõi và quản lý lâu dài, không chỉ trong thai kỳ mà đặc biệt sau sinh. Giai đoạn hậu sản đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi sức khỏe người mẹ, ổn định đường huyết và phòng ngừa nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường typ 2 cũng như các biến chứng chuyển hóa về sau.

Nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường typ 2 sau sinh ở thai phụ đái tháo đường thai kỳ

Nhiều nghiên cứu cho thấy, thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ (Gestational Diabetes Mellitus – GDM) có nguy cơ rất cao tiến triển thành đái tháo đường typ 2 sau sinh.

• Khoảng 5–10% phụ nữ mắc GDM sẽ được chẩn đoán đái tháo đường typ 2 ngay sau sinh
• Khoảng 50% sẽ tiến triển thành đái tháo đường typ 2 trong vòng 5–10 năm tiếp theo

Nguy cơ này tăng cao hơn nếu người mẹ:

• Thừa cân, béo phì sau sinh
• Ít vận động thể lực
• Có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường
• Không tái khám và theo dõi đường huyết định kỳ

Nếu không được kiểm soát tốt, đái tháo đường typ 2 có thể dẫn đến nhiều biến chứng lâu dài cho người mẹ như bệnh tim mạch, tăng huyết áp, suy thận, tổn thương mắt, thần kinh… Đồng thời, trẻ sinh ra từ mẹ mắc GDM cũng có nguy cơ cao béo phì, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường trong tương lai.

Theo dõi và kiểm tra đường huyết sau sinh – yếu tố then chốt

Sau khi sinh, sự thay đổi nội tiết làm giảm nhu cầu insulin, khiến đường huyết có thể trở về mức bình thường, đặc biệt ở các trường hợp GDM. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc đã khỏi bệnh hoàn toàn.

• Sản phụ mắc GDM cần được xét nghiệm đường huyết từ 6–12 tuần sau sinh, ưu tiên nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT)
• Các trường hợp đã mắc đái tháo đường typ 1 hoặc typ 2 trước khi mang thai cần tiếp tục theo dõi đường huyết thường xuyên và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp

Tái khám đúng hẹn giúp phát hiện sớm rối loạn dung nạp glucose, từ đó can thiệp kịp thời và hiệu quả.

Nuôi con bằng sữa mẹ – giải pháp giảm nguy cơ đái tháo đường typ 2

Nuôi con bằng sữa mẹ mang lại lợi ích kép cho cả mẹ và bé, đặc biệt với phụ nữ từng mắc GDM:

• Cải thiện độ nhạy insulin
• Giảm nguy cơ thừa cân, béo phì sau sinh
• Giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường typ 2

Sản phụ mắc đái tháo đường hoàn toàn có thể và nên cho con bú, đồng thời theo dõi đường huyết để phòng ngừa hạ đường huyết.

Duy trì chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát cân nặng sau sinh

Chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đái tháo đường typ 2 sau sinh:

• Không bỏ bữa, tránh ăn quá nhiều thực phẩm giàu đường và chất béo
• Ưu tiên tinh bột hấp thu chậm, rau xanh, chất xơ
• Hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm chế biến sẵn
• Kiểm soát cân nặng, tránh tăng cân quá mức sau sinh

Đối với phụ nữ cho con bú, chế độ ăn cần được tư vấn cá thể hóa để vừa đảm bảo dinh dưỡng cho mẹ và bé, vừa kiểm soát đường huyết hiệu quả.

Tăng cường vận động thể lực phù hợp sau sinh

Sau giai đoạn hồi phục hậu sản, sản phụ nên:

• Bắt đầu với các hình thức vận động nhẹ như đi bộ, yoga sau sinh
• Duy trì vận động đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần

Vận động giúp cải thiện chuyển hóa glucose, kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ đái tháo đường typ 2 lâu dài.

Tái khám chuyên khoa nội tiết định kỳ – giải pháp phòng ngừa bền vững

Phụ nữ có tiền sử đái tháo đường thai kỳ hoặc đái tháo đường trước mang thai cần:

• Theo dõi lâu dài tại các cơ sở chuyên khoa nội tiết
• Được tư vấn cá thể hóa về dinh dưỡng, vận động và kiểm soát nguy cơ chuyển hóa

Khuyến cáo từ Bệnh viện Nội tiết Trung ương

Đái tháo đường thai kỳ không kết thúc sau khi sinh. Theo dõi đường huyết sau sinh, nuôi con bằng sữa mẹ, duy trì lối sống lành mạnh và tái khám định kỳ là những biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường typ 2 và các biến chứng lâu dài.

Bệnh viện Nội tiết Trung ương luôn đồng hành cùng người bệnh trong công tác tư vấn, theo dõi và điều trị các bệnh lý nội tiết – chuyển hóa, đặc biệt là chăm sóc phụ nữ sau sinh có nguy cơ cao mắc đái tháo đường.