Người bệnh đái tháo đường: Nguy cơ tăng đường huyết cấp trong dịp Tết

Dịp Tết Nguyên đán, sự thay đổi đột ngột về chế độ ăn uống, sinh hoạt và việc sử dụng rượu bia làm gia tăng rõ rệt nguy cơ tăng đường huyết cấp ở người bệnh đái tháo đường, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như nhiễm toan ceton hoặc tăng áp lực thẩm thấu, buộc người bệnh phải nhập viện điều trị.

Trong những ngày Tết, việc tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu tinh bột và đường như bánh chưng, bánh tét, mứt kẹo; sử dụng rượu bia; ăn uống thất thường, bỏ bữa hoặc ăn dồn; quên uống thuốc hay tiêm insulin; cùng với tình trạng thức khuya, ít vận động là những nguyên nhân thường gặp khiến đường huyết mất kiểm soát. Những yếu tố này kết hợp với nhau làm tăng nhanh đường huyết và gây khó khăn cho việc điều trị.

Người bệnh cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo tăng đường huyết như khát nước nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi, khô miệng, nhìn mờ hoặc buồn nôn. Khi đo đường huyết tại nhà thấy chỉ số trên 13 mmol/L, cần theo dõi sát và không chủ quan. Trường hợp đường huyết trên 16,7 mmol/L không giảm hoặc kèm theo nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, lơ mơ, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Nguyên tắc then chốt để phòng tránh tăng đường huyết trong dịp Tết là tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị. Người bệnh cần uống thuốc hoặc tiêm insulin đúng giờ, đúng liều như ngày thường, không tự ý bỏ tiêm dù ăn ít, nếu muốn giảm liều cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị. Khi đi chơi xa, cần chuẩn bị đầy đủ thuốc, đơn điều trị và dụng cụ theo dõi đường huyết.

Chế độ ăn trong dịp Tết không cần kiêng khem tuyệt đối nhưng phải được kiểm soát chặt chẽ. Người bệnh nên ăn đúng giờ, không bỏ bữa, hạn chế các thực phẩm làm tăng đường huyết nhanh và chỉ sử dụng với lượng nhỏ các món truyền thống như mứt tết, bánh chưng… Rau xanh, canh rau, thịt nạc, cá, đậu phụ và trái cây ít ngọt là những lựa chọn phù hợp giúp ổn định đường huyết.

Bên cạnh chế độ ăn và dùng thuốc, duy trì vận động thể lực nhẹ nhàng mỗi ngày như đi bộ 20–30 phút giúp cải thiện kiểm soát đường huyết, hạn chế tăng cân và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch. Việc tự theo dõi đường huyết tại nhà trong suốt kỳ nghỉ Tết cũng đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các bất thường.

Sự phối hợp và hỗ trợ của gia đình giúp người bệnh tuân thủ điều trị tốt hơn trong dịp Tết. Không ép ăn nhiều, không ép uống rượu bia, nhắc nhở dùng thuốc đúng giờ và đưa người bệnh đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ góp phần giúp người bệnh đón Tết an toàn.

ThS.BS Trần Việt Cường
Khoa Điều trị Tim mạch và Rối loạn chuyển hóa