Nhân tuyến giáp to bao nhiêu thì phải mổ?

Hàng ngày tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, các bác sĩ gặp nhất nhiều trường hợp người bệnh bước vào với vẻ mặt lo âu, tay cầm chặt tờ kết quả siêu âm rồi hỏi: “Bác sĩ ơi, nhân tuyến giáp của tôi tận 15mm (hoặc 20mm, 30mm) rồi, to thế này có phải mổ gấp không bác? Để lâu nó có hóa ung thư không?”.

Câu trả lời của bác sĩ thường khiến người bệnh bất ngờ: “Chuyện mổ xẻ không phụ thuộc hoàn toàn vào kích thước.”

Nhiều người nghĩ cái nhân 20mm thì nguy hiểm hơn cái nhân 5mm. Thực tế y khoa không vận hành như vậy. Tuyến giáp giống như một mảnh vườn và các nhân giáp là những “mầm cây” mọc lên trên đó. Việc có phải “nhổ bỏ” (mổ) hay không, các bác sĩ phải xem xét xem đó là loại cây gì, có độc hay không, chứ không chỉ đơn thuần là đo xem nó cao bao nhiêu, to thế nào.

Để bạn bớt hoang mang, hãy chúng tôi điểm qua 3 nhóm dưới đây để tự định vị xem cái nhân của mình đang ở mức độ nào, từ đó biết khi nào nên an tâm, khi nào cần cảnh giác các bạn nhé.

1. Nhóm “Bình chân như vại”: Chỉ cần theo dõi và sống lành mạnh

Tin vui là có đến 90 – 95% nhân tuyến giáp được phát hiện trên đời này là lành tính. Nếu nhân của bạn nằm trong nhóm này, dù nó có kích thước 10mm, 20mm hay thậm chí lớn hơn một chút, nhưng kết quả chọc hút tế bào (FNA) kết luận lành tính, hoặc trên siêu âm bác sĩ xếp nhóm nguy cơ thấp (như TI-RADS 1, 2, 3), thì KHÔNG CẦN MỔ.

Ở nhóm này, cái nhân xuất hiện giống như một chiếc gương phản chiếu áp lực mà bạn đang bắt cơ thể gánh chịu. Nó là lời nhắc nhở rằng lối sống của bạn cần được điều chỉnh lại. Việc bạn cần làm rất đơn giản:

• Tái khám định kỳ: Thường là 6 – 12 tháng/lần theo hẹn của bác sĩ để siêu âm kiểm tra xem “mầm cây” đó có lớn nhanh bất thường hay không.
• Thay đổi lại lối sống: Đi ngủ sớm, bớt ôm đồm công việc (vì stress là kẻ thù số một của hệ nội tiết), ăn uống cân bằng và tập thể dục đều đặn hơn. Những điều này nghe thật đơn giản nên đa số chúng ta lại bỏ qua mà không biết rằng nó cực kỳ quan trọng.

Bạn cứ an tâm chung sống hòa bình với nó, đừng nghe lời truyền miệng mà đắp lá, uống thuốc nam vô thưởng vô phạt rồi rước họa vào thân.

2. Nhóm “Cảnh giác cao độ”: Khi nào không được chủ quan?

Kích thước bắt đầu “lên tiếng” khi nó đi kèm với bản chất nguy cơ trên siêu âm. Bạn cần lưu ý đặc biệt nếu rơi vào các trường hợp sau:

• Nhân nhỏ nhưng “gai góc”: Một cái nhân chỉ 10mm nhưng siêu âm thấy bờ nham nhở, có chấm vôi hóa li ti (vi vôi hóa), chiều cao lớn hơn chiều rộng (TI-RADS 4, 5). Lúc này, bác sĩ sẽ chỉ định chọc hút bằng kim nhỏ (FNA) để kiểm tra tế bào nhân tuyến giáp đó chứ không đợi nó to lên. Kích thước lúc này chỉ là điều kiện để bác sĩ xem có đưa cây kim vào lấy mẫu được hay không, chứ không quyết định độ lành – ác.
• Nhân lớn nhanh như thổi: Trong vòng vài tháng đi khám lại, cái nhân tăng kích thước trên 50% hoặc tăng từ 2mm trở lên ở ít nhất hai chiều. Đây là dấu hiệu “báo động” cần kiểm tra chuyên sâu.
• Xuất hiện dấu hiệu lạ ở cổ: Bạn thấy nuốt nghẹn, vướng ở cổ khi nuốt nước bọt, khàn tiếng tự nhiên xuất hiện mà không do viêm họng hoặc sờ thấy hạch nổi lên ở vùng cổ gần tuyến giáp.

3. Vậy cuối cùng, to bao nhiêu thì PHẢI MỔ?

Quay lại câu hỏi cốt lõi. Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật (hoặc các phương pháp can thiệp hiện đại như đốt sóng cao tần RFA) trong các trường hợp “rõ như ban ngày” sau:

• Nhân quá to gây “bắt nạt” xung quanh (Triệu chứng chèn ép): Khi kích thước nhân thường từ 30mm – 40mm trở lên (tức là khoảng 3 – 4cm), nó bắt đầu chiếm không gian trong cổ. Nó chèn vào khí quản làm bạn khó thở khi nằm, chèn vào thực quản làm bạn nuốt nghẹn, hoặc làm biến dạng vùng cổ gây mất thẩm mỹ nghiêm trọng.
• Nhiễm độc giáp (Nhân nóng): Nhân tuyến giáp tự ý làm loạn, sản xuất quá nhiều hormone gây ra tình trạng nhiễm độc giáp (tim đập nhanh, sụt cân, run tay…). Nếu điều trị bằng thuốc không hiệu quả, bác sĩ sẽ tính chuyện xử lý cái nhân đó.
• Chắc chắn hoặc nghi ngờ ác tính (Ung thư): Kết quả chọc hút tế bào (FNA) báo ung thư hoặc nghi ngờ ác tính. Lúc này mổ là để bảo vệ tính mạng. Nhưng… xin bạn đừng quá hoảng sợ! Ung thư tuyến giáp đa số tiến triển rất chậm và tỷ lệ chữa khỏi cực kỳ cao, được mệnh danh là loại ung thư “hiền” nhất trong các loại ung thư.

Bật mí thêm: Có những “ung thư” chưa cần phải mổ ngay, bạn tin không?

Nếu kết quả chọc hút tế bào báo bạn bị ung thư tuyến giáp thể nhú nhưng kích thước của nó nhỏ hơn hoặc bằng 10mm (y học gọi là ung thư vi thể), nằm ở vị trí an toàn (không nằm sát vỏ bao tuyến giáp, không gần khí quản hay dây thần kinh thanh quản) và chưa có hạch cổ… thì bác sĩ có thể sẽ nói với bạn: “Chưa cần mổ đâu, cứ về nhà sống vui vẻ và đi khám định kỳ thôi”.

Tại sao lại có chuyện “ngược đời” như vậy?

• Vì nó quá chậm: Loại ung thư này tiến triển chậm đến mức có khi mất cả chục năm nó mới nhích thêm được vài milimet.
• Tránh tổn thương không đáng có: Việc mổ xẻ luôn đi kèm nguy cơ (dù nhỏ) như khàn tiếng, hoặc phải uống thuốc hormone thay thế suốt đời nếu phải cắt hết tuyến giáp. Nếu cái nhân ung thư nhỏ xíu đó cứ “ngủ yên” suốt đời mà không gây hại gì, thì việc giữ lại tuyến giáp để bạn có một cuộc sống chất lượng, không phải lệ thuộc vào thuốc, là một lựa chọn thông minh hơn nhiều.

Tất nhiên, “theo dõi chủ động” không phải là “bỏ mặc”. Bạn phải đồng hành cùng một bác sĩ nội tiết có kinh nghiệm, siêu âm định kỳ mỗi 6 tháng để canh chừng nó. Nếu nó vẫn ngoan ngoãn nằm yên, bạn thắng. Nếu nó có dấu hiệu “rục rịch” lớn lên hoặc đòi đi chơi xa (di căn hạch), lúc đó chúng ta đưa tay ra “bế” nó đi cũng chưa muộn.

Lời khuyên từ bác sĩ:

Khi cầm một tờ kết quả siêu âm trên tay, điều đầu tiên bạn cần làm không phải là nhìn chăm chằm vào số “bao nhiêu mm” rồi ngồi đoán già đoán non. Hãy nhẹ nhàng ngồi xuống, trò chuyện thật kỹ với bác sĩ nội tiết của mình.

Hãy để y học hiện đại định vị giúp bạn: Nó là “người bạn lành tính” cần chung sống hòa bình, là một “mầm cây nhỏ” cần theo dõi, hay là một “kẻ phá bĩnh” cần phải tiễn đi.

An tâm, thấu hiểu và biết cách yêu thương cơ thể mình đúng khoa học, đó mới là liều thuốc tốt nhất cho tuyến giáp của bạn!